Windows Bilgisayarınızı Hızlandırın
Bilgisayar aldığınız ilk günlerde her şey akıcı çalışır: açılış birkaç saniye sürer, programlar tek tıkla açılır. Aylar geçtikçe aynı makine yavaşlar, bazen fare imleci bile takılmaya başlar. Bunun nedeni genellikle donanımın yaşlanması değil, sistemin üzerinde biriken gereksiz yük olur. Aşağıdaki adımlar, Windows hızlandırma konusunda gerçekten fark yaratan işlemleri sırayla ele alıyor. Hepsini uygulamanız gerekmez; ilk iki bölüm çoğu bilgisayarda gözle görülür bir rahatlama sağlar.
Önce Açılışta Çalışan Programları Kontrol Edin
Yavaşlığın en yaygın sebebi, Windows ile birlikte otomatik başlayan uygulamalardır. Bulut depolama istemcileri, oyun platformları, yazıcı yardımcı programları, güncelleme kontrolcüleri… Her biri tek başına küçük bir yük, ama on tanesi bir arada açılışı dakikalara çıkarabilir.
Görev Yöneticisi'ni Ctrl + Shift + Esc ile açın ve Başlangıç uygulamaları sekmesine geçin. Burada her uygulamanın "başlangıç etkisi" yazıyor. Yüksek etkili olanlara odaklanın.
- Bulut senkronizasyon araçlarını, dosyalarınıza sürekli erişmiyorsanız devre dışı bırakın.
- Oyun mağazalarının otomatik başlamasına gerek yoktur; oynayacağınız zaman elle açabilirsiniz.
- Yazıcı, tarayıcı ve web kamerası için kurulan "yardımcı merkez" yazılımları neredeyse hiçbir zaman gerekmez.
- Antivirüs ve ses sürücüsü gibi sistem bileşenlerine dokunmayın.
Devre dışı bırakmak, programı silmek değildir; sadece otomatik açılmasını engeller. Bir şey ters giderse aynı listeden tekrar etkinleştirebilirsiniz.
Arka planda çalışan uygulamalar
Ayarlar > Uygulamalar bölümünde her uygulamanın gelişmiş seçeneklerinde "arka plan uygulama izinleri" başlığı bulunur. Bildirime ihtiyaç duymadığınız uygulamalar için bunu kapatmak, özellikle 8 GB veya daha az RAM'e sahip bilgisayarlarda belirgin bir fark yaratır.
Disk Alanını ve Disk Türünü Gözden Geçirin
Windows'un rahat çalışması için sistem diskinde boş alan gerekir. Disk neredeyse doluysa geçici dosyalar oluşturulamaz, sanal bellek daralır ve sistem sürekli takılır. Sistem diskinizde en az %15 boş alan bırakmayı hedefleyin.
Temizlik için ayrı bir program kurmanız şart değil. Ayarlar > Sistem > Depolama ekranı, alanı neyin doldurduğunu kategori kategori gösterir. Burada güvenle silebileceğiniz başlıklar şunlardır:
- Geçici dosyalar ve Windows güncelleme temizliği
- Geri dönüşüm kutusu içeriği (silmeden önce içine bir göz atın)
- Küçük resim ve teslim iyileştirme önbellekleri
- Artık kullanmadığınız, boyutu büyük oyunlar ve kurulum dosyaları
Bir noktayı özellikle belirtmek gerekir: bilgisayarınızda hâlâ klasik sabit disk (HDD) varsa, yazılım tarafında yapacağınız hiçbir ayar SSD'ye geçmenin sağladığı hızı vermez. Tek başına en etkili adım budur. Diskinizin türünü Görev Yöneticisi'nin Performans sekmesinden görebilirsiniz. SSD kullanıyorsanız disk birleştirme yapmayın; Windows bunun yerine gerekli optimizasyonu kendisi uygular.
Görsel Efektler, Güç Planı ve Sürücüler
Windows'un animasyonları hoş görünür ama zayıf grafik birimlerinde arayüzü ağırlaştırır. Gelişmiş sistem ayarları penceresindeki Performans bölümünden "En iyi performans için ayarla" seçeneğini işaretleyebilir, ardından yalnızca "yazı tipi kenarlarını yumuşat" maddesini geri açarak okunabilirliği koruyabilirsiniz.
Masaüstü bilgisayarlarda güç planını Dengeli yerine Yüksek performans yapmak, işlemcinin gereksiz yere düşük frekansta kalmasını önler. Dizüstü bilgisayarlarda ise bunu prize takılıyken kullanmak daha mantıklıdır, aksi halde pil süresi kısalır.
Sürücüler ve güncellemeler
- Ekran kartı sürücüsünü üreticinin sitesinden güncel sürümle yenileyin.
- Windows Update'te bekleyen güncellemeleri tamamlayın; yarım kalmış güncellemeler arka planda sürekli işlem yapar.
- Anakart üreticisinin sitesinden yonga seti sürücülerini kontrol edin, özellikle yeni kurulmuş sistemlerde eksik kalır.
Sürücü güncellemesi vaat eden üçüncü parti programlardan uzak durun. Bu araçların çoğu ya reklam yazılımı taşır ya da uyumsuz sürücü kurarak yeni sorunlar açar.
Tarayıcı, Depolama Alışkanlıkları ve Zararlı Yazılım
Çoğu kişi "bilgisayarım yavaş" derken aslında tarayıcısının yavaşlığından şikâyet eder. Onlarca sekme ve kontrolsüz eklenti, tek başına gigabaytlarca bellek tüketebilir. Tarayıcıyı hızlandırma yöntemlerini ayrıca ele aldığımız için burada kısa tutuyorum: kullanmadığınız eklentileri kaldırmak ve sekme sayısını makul seviyede tutmak genellikle yeterlidir. Aynı mantık telefon belleğini boşaltma konusunda da geçerlidir; gereksiz yükü azaltmak, cihaz değiştirmekten önce denenmesi gereken adımdır.
Ani ve açıklanamayan yavaşlamalarda zararlı yazılım olasılığını da eleyin. Windows Defender'ın çevrimdışı taraması, sistem açılmadan önce disk üzerinde inceleme yaptığı için gizlenmiş tehditleri bulmakta başarılıdır. Tarayıcınıza sizin kurmadığınız arama motorları ya da araç çubukları eklenmişse bu güçlü bir işarettir. Bu tür durumların ardından güçlü parola oluşturma ve Google hesabınızı koruma adımlarını da gözden geçirmek iyi bir alışkanlık olur, çünkü yavaşlığa yol açan yazılımlar sıklıkla oturum bilgilerini de hedefler.
Yapmanıza gerek olmayanlar
- Kayıt defteri temizleyicileri