Tarayıcı Geçmişini Gizlice Temizleyin

Bilgisayarı paylaştığınız biri olduğunda, iş yerindeki ortak makinede oturum açtığınızda ya da sadece tarayıcınızın yavaşlamaya başladığını fark ettiğinizde akla ilk gelen şey geçmişi silmek olur. İyi haber şu: tarayıcı geçmişi temizleme işlemi düşündüğünüzden hızlıdır ve çoğu tarayıcıda birkaç saniyelik bir klavye kısayoluyla halledilebilir. Kötü haber ise şu: pek çok kişi "geçmişi sildim" dediğinde aslında verinin yarısını yerinde bırakır. Aşağıda hem hızlı yöntemi, hem de gerçekten temiz bir sonuç almanız için gözden kaçan noktaları sırayla anlatıyorum.

Önce şunu netleştirelim: neyi siliyorsunuz?

Tarayıcı, gezindiğiniz siteleri tek bir yerde tutmaz. Birbirinden bağımsız birkaç depo vardır ve hepsi farklı bilgi barındırır:

Gezinme geçmişi: Ziyaret ettiğiniz adreslerin listesi ve zamanları.
Çerezler ve site verileri: Sitelerin sizi tanımasını sağlayan küçük dosyalar. Silerseniz açık oturumlarınız kapanır.
Önbellek (cache): Resim, stil ve script dosyalarının kopyaları. Doğrudan geçmiş sayılmaz ama hangi siteye girdiğinizi ele verebilir.
Otomatik doldurma ve form verileri: Adresler, arama kutularına yazdığınız ifadeler, kart bilgileri.
İndirme listesi: Dosyanın kendisi değil, indirme kaydı.

Sadece ilk maddeyi sildiğinizde, adres çubuğuna birkaç harf yazınca hâlâ eski öneriler çıkabilir; çünkü öneriler otomatik doldurma verisinden de beslenir. Bu yüzden "gizlice temizlemek" istiyorsanız listeyi bütün olarak düşünmeniz gerekir.

Hızlı yol: tek kısayolla temizlik

Chrome, Edge, Firefox, Opera ve Brave dahil olmak üzere neredeyse tüm masaüstü tarayıcılarda aynı kısayol çalışır:

Windows ve Linux: Ctrl + Shift + Delete
macOS: Cmd + Shift + Delete

Açılan pencerede iki şeye dikkat edin. Birincisi zaman aralığı: "Son 1 saat" günün geri kalanını korur, "Tüm zamanlar" ise her şeyi götürür. İkincisi işaretli kutular: varsayılan olarak yalnızca geçmiş ve önbellek seçili olabilir. Çerezleri ve otomatik doldurmayı da istiyorsanız elle işaretlemeniz gerekir.

Tek bir siteyi hedefliyorsanız daha zarif bir yöntem var: geçmiş sayfasını açın (Ctrl + H), arama kutusuna site adını yazın ve yalnızca o kayıtları seçip silin. Böylece diğer kayıtlar dururken listede ani bir boşluk oluşmaz — hepsini birden silmek, aslında bir şeyleri sildiğinizi daha çok belli eder.

Telefonda nasıl yapılır?

Android'de Chrome için sağ üstteki üç nokta menüsünden Geçmiş bölümüne, iOS'ta Safari için Ayarlar uygulamasındaki Safari sekmesine gitmeniz yeterli. Safari'de "Geçmişi ve Web Sitesi Verilerini Sil" seçeneği ikisini birlikte kaldırır; yalnızca geçmişi silip çerezleri korumak isterseniz aynı ekrandaki gelişmiş bölümü kullanmanız gerekir. Telefonda temizlik yaparken önbelleğin de gitmesi bir yandan yer kazandırır; bellek sıkıntısı yaşıyorsanız bu konuyu ayrıntılı anlattığımız telefon belleğini boşaltma rehberi işinizi kolaylaştırır.

Silmeden önce: geçmişin hiç oluşmasını engellemek

Sonradan temizlemek yerine, iz bırakmadan gezinmek çoğu durumda daha pratiktir. Gizli pencere (Chrome'da Ctrl + Shift + N, Firefox'ta Ctrl + Shift + P) kapatıldığı anda geçmişi, çerezleri ve form verilerini yok sayar.

Burada sık yapılan bir yanlış anlaşılmayı düzeltmek gerekir. Gizli mod sizi bilgisayarı kullanan diğer kişilere karşı gizler; internete karşı gizlemez. Bağlantı sağlayıcınız, kurum ağınızın yöneticisi ve giriş yaptığınız siteler trafiği yine görebilir. Yani gizli pencere bir mahremiyet aracıdır, bir görünmezlik pelerini değil.

Daha kalıcı bir çözüm isterseniz tarayıcı ayarlarından "kapatılırken çerezleri ve site verilerini sil" seçeneğini etkinleştirebilirsiniz. Böylece her oturum kapanışında temizlik otomatik yapılır.

Temizliğin ele verdiği yerler

Geçmişi sildiğinizde bile bazı izler geride kalır. Gerçekten temiz bir sonuç istiyorsanız şu noktalara bakın:

Google hesabı etkinliği: Tarayıcınız hesabınıza bağlıysa geçmiş buluta da yazılır. Yerelde sildiğiniz kayıt, hesabınızın etkinlik sayfasında durmaya devam eder ve senkronizasyonla geri gelebilir. Hesap tarafındaki ayarları ayrıca gözden geçirmek gerekir.
Adres çubuğu önerileri: Bir öneri hâlâ çıkıyorsa, ok tuşlarıyla üzerine gelip Shift + Delete ile tek tek kaldırabilirsiniz.
İndirilen dosyalar: Kayıt silinse de dosya klasörde durur.
DNS önbelleği: Windows'ta komut satırından ipconfig /flushdns yazarak temizlenir. İleri düzey bir kontroldür ama bilmekte fayda var.
Kayıtlı parolalar: Geçmiş temizliği parolalara dokunmaz. Bu ayrı bir bölümdür ve zaten silmek istemeyeceğiniz veridir — güçlü parolalar üretip yönetme konusundaki yaklaşımımız bu yüzden ayrı bir başlık altında duruyor.

Bir de tersi durumu düşünelim: yanlışlıkla "Tüm zamanlar" seçip yer imlerinize kadar giden bir temizlik yaptıysanız, tarayıcı senkronizasyonu açıksa çoğu veri hesabınızdan